Upadłość konsumencka a świadczenie 500 plus i pozostałe świadczenia wychowawcze oraz dochody z umów cywilnoprawnych

 

Świadczenie 500 plus stanowi bardzo ważny element budżetu domowego wielu polskich rodzin. Również coraz większa część osób fizycznych uzyskuje dochody nie na podstawie stosunku pracy, a z umów cywilnoprawnych (zlecenia, o dzieło itp.).

Jaki jest wpływ prowadzonego postępowania upadłościowego na ten rodzaj świadczeń i czy podlegają one egzekucji prowadzonej przez syndyka opowiada niniejszy artykuł.

 

Postępowanie upadłościowe a świadczenie 500 plus i pozostałe świadczenia wychowawcze

 

Czym jest świadczenie 500 plus?

 

Zgodnie z art. 4 oraz art. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j.t. Dz. U. z 2019 r. poz. 2407) - celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, przy czym przysługuje ono w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko. Do jego otrzymywania uprawnieni są:

1) matka albo ojciec, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, lub

2) opiekun faktyczny dziecka, jeżeli zamieszkuje ono wspólnie z nim i pozostaje na jego utrzymaniu, lub

3) opiekun prawny dziecka, albo

4) dyrektor domu pomocy społecznej.

 

Możliwości potrącenia świadczenia 500 plus oraz pozostałych świadczeń wychowawczych

 

W myśl art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe ( j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 z późn. zm. ) - nie wchodzi do masy upadłości mienie, które jest wyłączone od egzekucji według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Zgodnie z art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego - nie podlegają egzekucji świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (z państwowego Funduszu Alimentacyjnego), świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów, świadczenia z pomocy społecznej, świadczenia integracyjne, świadczenie wychowawcze oraz jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia się żywego dziecka, posiadającego zaświadczenie o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu (w wysokości 4000 zł). Poprzez wychowawcze, rozumieć należy świadczenia wypłacane w celu częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, które przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka.

Wobec powyższego, stwierdzić trzeba, iż syndyk nie jest uprawniony do dokonywania jakichkolwiek potrąceń ze świadczeń wychowawczych, w tym tzw. 500 plus.

 

Postępowanie upadłościowe a dochody z umów cywilnoprawnych

 

Jak stanowi art. 833 § 2 (1) Kodeksu postępowania cywilnego, który stosowany jest do postępowania upadłościowego na mocy przywołanego powyżej art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe - zasady dotyczące wynagrodzenia za pracę stosuje się odpowiednio do  wszystkich świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania albo stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika będącego osobą fizyczną.

 

Zgodnie z ustalonymi poglądami doktryny prawniczej „Nie ulega wątpliwości, że do świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania, zalicza się również wynagrodzenia wypłacane na podstawie umów cywilnoprawnych (jak np. na podstawie umowy najmu). W doktrynie podkreśla się, że pojęciu świadczeń powtarzających się, których celem jest zapewnienie utrzymania, należy nadawać szerokie znaczenie. Zaliczenie danego świadczenia do wymienionej grupy świadczeń zależy wyłącznie od ustalenia, czy świadczenie to ma charakter periodyczny (powtarzający się) oraz czy spełnia cel wyżej wskazany. Świadczeniami powtarzającymi się są świadczenia wypłacane dłużnikowi okresowo w powtarzających się odstępach czasu. Mogą to być przykładowo okresy miesięczne, kwartalne lub roczne. Bez znaczenia jest częstotliwość wypłat” (A. Marciniak, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. K. Piasecki, CH Beck, 2006, wydanie 4, por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2014 r., I ACa 1057/13, LEX nr 1438078).

Wobec powyższego, do wynagrodzeń z umów cywilnoprawnych stosuje się art. 87 § 3 Kodeksu pracy - potrąceniu podlega jedynie połowa wynagrodzenia, a w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych wysokość potrąceń wynosi do 3/5 wynagrodzenia. Wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 871 § 1 pkt 1 k.p.) - jednak wyłącznie wówczas, gdy nie są egzekwowane świadczenia alimentacyjne.

 

Jak stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 września 2020 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2021 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 1596) – minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi obecnie 2. 800, 00 zł brutto.

W myśl art. 835 Kodeksu postępowania cywilnego - jeżeli dłużnik otrzymuje dochody z kilku źródeł, podstawę obliczenia stanowi suma wszystkich dochodów. Analogicznie, jeśli upadły otrzymuje dochody z kilku źródeł, podstawę obliczenia kwoty podlegającej zaliczeniu do masy upadłości stanowi suma jego wszystkich dochodów.