Świadczenia podlegające zajęciu przy upadłości konsumenckiej oraz wyłączenia w tym przedmiocie.

 

Po wydaniu przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej, co do zasady, cały majątek należący do dłużnika, zarówno istniejący w chwili wydania postanowienia w tym przedmiocie, jak i nabyty przez upadłego w trakcie prowadzenia postępowania upadłościowego, wchodzi w skład masy upadłości, która przeznaczona jest na spłatę długów oraz pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Jakie składniki majątku dłużnika podlegają zajęciu przez syndyka, a jakie są spod tej czynności zwolnione określa niniejszy artykuł.

 

Wynagrodzenie za pracę

 

Do masy upadłości, a więc również zajęciu przez syndyka, wchodzi wynagrodzenie z umowy o pracę w części podlegającej zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać trzeba, że wolna od zajęcia jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

 

 Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty podlegające zajęciu ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

 

Jeżeli wysokość wynagrodzenia upadłego przewyższa wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu świadczeń na rzecz państwa, syndyk jest uprawniony do dokonania potrącenia w wysokości połowy otrzymywanego przez upadłego wynagrodzenia.

 

Jeżeli upadły zobowiązany jest do płacenia świadczeń alimentacyjnych, po potrąceniach z jego wynagrodzenia za pracę może mu pozostać kwota niższa niż minimalne wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

 

W przypadku osiągania przez dłużnika dochodów z więcej niż jednego stosunku pracy, wynagrodzenia z tego tytułu sumują się, wskutek czego kwotę wolną od zajęć syndyka liczy się od tej właśnie sumy. 

 

Emerytura i renta

 

Co do zasady do masy upadłości wchodzi też otrzymywana przez dłużnika emerytura lub renta. Również i w przypadku tych świadczeń istnieją liczne ograniczenia w zakresie możliwości ich zajęcia przez syndyka. Kwestia ta regulowana jest przez ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm.).

 

Zgodnie z art. 141 tego aktu prawnego - w razie wystąpienia syndyka z roszczeniem o przekazywanie świadczeń należnych upadłemu od ZUS do masy upadłości, ZUS przekazuje część świadczenia pozostałą po:

1)     odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych  

2) dokonaniu potrąceń :

a) świadczenia wypłacanego w kwocie zaliczkowej,

b) kwoty nienależnie pobranych emerytur, rent i innych świadczeń z tytułu:

- zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego za okres przed dniem wejścia w życie ustawy,

- ubezpieczeń społecznych, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, wraz z odsetkami za zwłokę w ich spłacie,

- zaopatrzenia określonego w odrębnych przepisach,

c) kwoty nienależnie pobranych świadczeń uzupełniających dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji,

e) należności alimentacyjnych potrącanych na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego, w wysokości nie wyższej niż 25% świadczenia przed odliczeniem miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

 

Pozostałe upadłemu dłużnikowi świadczenie nie może być niższe niż kwota emerytury i renty wolna od egzekucji i potrąceń.

W przypadku, gdy do czynienia mamy ze zobowiązanymi alimentacyjnymi wysokość dopuszczalnego potracenia wzrasta do 60%.

 

Inne źródła dochodów

 

Spod egzekucji, a tym samym spod zajęcia przez syndyka wyłączonych jest również szereg świadczeń finansowych, zarówno pieniężnych, jak i niepieniężnych. Należą do nich, m.in :

 

1)    sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych,

 

2)     świadczenia z pomocy społecznej,

 

3)     jednorazowa lub okresowa pomoc pieniężna przyznawana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

 

4)     świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych, w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministra Finansów i Ministra Sprawiedliwości,

 

5)     należności wypłacone w związku ze śmiercią tytułem zapomogi lub jednorazowego zaopatrzenia pod jakąkolwiek nazwą albo z tytułu ubezpieczenia na pokrycie kosztów pogrzebu podlegają egzekucji tylko na zaspokojenie tych kosztów,

 

6)     świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów oraz świadczenia z pomocy społecznej,

 

7)     zasiłki dla bezrobotnych, dodatki aktywizacyjne, stypendia oraz dodatki szkoleniowe, wypłacane na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,

 

8)     przedmioty urządzenia domowego, pościel, bielizna i ubranie codzienne, niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu,

 

9)     zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca,

 

 

10) jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów,

 

11) narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych,

 

 

12) przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową,

 

13) przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny.