Co to jest masa upadłości?

 

Zarówno definicja masy upadłości przy upadłości konsumenckiej, jak i jej skład określa art. 61 i nast. ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe ( j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 z późn. zm. ).

 

Definicja masy upadłości

 

Masę upadłości w postępowaniu upadłościowym dotyczącym konsumentów, stanowi ogół zbywalnych praw majątkowych przysługujących upadłemu. Obejmuje ona nieruchomości, majątek ruchomy oraz wszelkie wierzytelności.

Masa upadłości powstaje z dniem wydania przez właściwy sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika, zaś jej przeznaczeniem jest zaspokojenie wierzycieli.

Upadły traci prawo zarządu, rozporządzania oraz możliwość korzystania z mienia, które wchodzi w jego skład.  Zarząd przejmuje syndyk, który sporządza spis inwentarza oraz spis należności.   

 

Skład masy upadłości

 

W skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku postępowania upadłościowego.

 

Od powyższej zasady istnieją liczne wyjątki. I tak, w skład masy upadłości nie wchodzi:

1) mienie, które jest wyłączone od egzekucji według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego,

2) wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej zajęciu. Wolna od zajęcia jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty podlegające zajęciu ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. W przypadku osiągania przez dłużnika dochodów z więcej niż jednego stosunku pracy, wynagrodzenia z tego tytułu podlegają sumowaniu,

3) kwota uzyskana z tytułu realizacji zastawu rejestrowego lub hipoteki, jeżeli upadły pełnił funkcję administratora zastawu lub hipoteki, w części przypadającej zgodnie z umową powołującą administratora pozostałym wierzycielom;

4) środki pieniężne znajdujące się na rachunku będącym przedmiotem blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego.

 

Kodeks postępowania cywilnego w art. 829 i nast. szczegółowo wymienia wyłączenia spod egzekucji, które w drodze analogii stosuje się także do masy upadłości. Należą do nich:

1)     przedmioty urządzenia domowego, w szczególności lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza służąca podgrzewaniu i przygotowywaniu posiłków, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę, chyba że są to przedmioty, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych przedmiotów danego rodzaju,

 

2)     pościel, bielizna i ubranie codzienne, niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu,

 

 

3)     zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca,

 

4)     jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów,

 

 

5)     narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych. Dotyczy to  zarówno pracy w ramach stosunku pracy, jak i umów o dzieło czy zlecenia. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Toruniu w skład masy upadłości nie wyjdzie komputer czy laptop służący upadłemu do pracy,

 

6)     przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową,

 

 

7)     przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny.

 

W przypadku ogłoszenia upadłości osoby fizycznej, na której utrzymaniu nie pozostają inne osoby, do masy upadłości nie wchodzi także część dochodu upadłego, która łącznie z dochodami wyłączonymi z masy upadłości odpowiada kwocie stanowiącej 150% kwoty określonej w ustawie o pomocy społecznej. Obecnie wskazany przez tę ustawę kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 701 zł,

 

W przypadku ogłoszenia upadłości osoby fizycznej, na której utrzymaniu pozostają inne osoby, do masy upadłości nie wchodzi także część dochodu upadłego, która łącznie z dochodami wyłączonymi z masy upadłości odpowiada iloczynowi liczby osób pozostających na utrzymaniu upadłego oraz upadłego i 150% kwoty wskazanej powyżej.

 

W skład masy upadłości nie wchodzą także:

1)     sumy i świadczenia w naturze wyasygnowane na pokrycie wydatków lub wyjazdów w sprawach służbowych,

 

2)     świadczenia z pomocy społecznej,

 

3)     jednorazowa lub okresowa pomoc pieniężna przyznawana przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

 

4)     świadczenia z ubezpieczeń osobowych oraz odszkodowania z ubezpieczeń majątkowych, w granicach określonych w drodze rozporządzenia przez Ministra Finansów i Ministra Sprawiedliwości,

 

 

5)     należności wypłacone w związku ze śmiercią tytułem zapomogi lub jednorazowego zaopatrzenia pod jakąkolwiek nazwą albo z tytułu ubezpieczenia na pokrycie kosztów pogrzebu podlegają egzekucji tylko na zaspokojenie tych kosztów,

 

6)     świadczenia alimentacyjne, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczenia rodzinne, dodatki rodzinne, pielęgnacyjne, porodowe, dla sierot zupełnych, zasiłki dla opiekunów oraz świadczenia z pomocy społecznej,

 

 

7)   zasiłki dla bezrobotnych, dodatki aktywizacyjne, stypendia oraz dodatki szkoleniowe, wypłacane na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

 

 

Fakultatywne wyłączenia z masy upadłości

 

Sędzia-komisarz na wniosek upadłego lub syndyka może w inny sposób określić część dochodu upadłego, która nie wchodzi do masy upadłości biorąc pod uwagę szczególne potrzeby upadłego i osób pozostających na jego utrzymaniu, w tym ich stan zdrowia, potrzeby mieszkaniowe oraz możliwości ich zaspokojenia.

 

Sędzia-komisarz może wyłączyć określone składniki majątku z masy upadłości, w tym nieruchomość lub jej ułamkową część, jeżeli nie można ich zbyć, a dalsze pozostawanie tych składników majątku w masie upadłości będzie niekorzystne dla wierzycieli z uwagi na obciążenie masy upadłości związanymi z tym kosztami.

 

Na postanowienie sędziego komisarza w przedmiocie wyłączenia z masy upadłości  upadłemu oraz wierzycielom przysługuje zażalenie.

 

Część dochodu upadłego, która nie wchodzi do masy upadłości, wymieniona w trzech ostatnich akapitach nie podlega egzekucji.

 

Dodać należy, że również uchwała zgromadzenia wierzycieli może wyłączyć z masy upadłości różnorakie składniki mienia upadłego. W sprawach o wyłączenie z masy upadłości uchwały zapadają większością głosów wierzycieli mających przynajmniej dwie trzecie ogólnej sumy uznanych wierzytelności.